Ul. św. Jana
Przedruk z: „Ulica św. Jana. Aleksandra Polisiewicz”
katalog wystawy, kurator: Krzysztof Kula
Galera ASP, Górnosląskie Centrum Kultury
Katowice, 2003
Joanna Turowicz
Widok na ulicę św. Jana. Cyfrowe animacje Aleksandry Polisiewicz
Okna katowickiej kamienicy, w której przez półtora roku mieszkała Aleksandra Polisiewicz, wychodzą na ulicę św. Jana. Z pierwszego piętra dobrze widać ruch uliczny, jadące samochody i tramwaje, przechodniów.
Te powszednie miejskie widoki artystka zaczęła rejestrować internetową kamerą i przekształcać w niezwykłe niemal całkowicie abstrakcyjne wizje, nawiązujące min. do form labiryntów, mozaik i orientalnych dywanów. Pod koniec 2001 roku Polisiewicz udało się wypracować własną technikę tworzenia cyfrowych animacji. Artystka projektuje skomplikowane geometryczne struktury, w których symultanicznie zestawia filmowe uliczne sekwencje. W efekcie powstają dekoracyjne „ruchome obrazy” o pulsującym, transowym rytmie.
Animacja „Ulica św. Jana” (2001/2) złożona z 20-sekundowych sekwencji dziennych i nocnych, jest jedną z najciekawszych prac z tego cyklu. Jej forma nawiązuje do labiryntu zwanego „Ścieżką życia”, motywu znanego z mozaik posadzkowych w gotyckich katedrach. Taki labirynt wpisany w okrąg symbolizuje drogę człowieka do Niebiańskiej Jerozolimy. Tytuł animacji, choć odnosi się do konkretnego miejsca, może też nasunąć skojarzenia z Apokalipsą św. Jana, a zwłaszcza z fragmentem opisującym Niebiańskie Jeruzalem (Ap 21,2). W objawieniu św. Jana jest mowa o zstępującym z nieba świętym mieście, otoczonym murem o 12 bramach, wzniesionym na planie kwadratu. Animację Polisiewicz wpisaną w kwadrat można interpretować jako próbę zobrazowania tej jednej z najstarszych wizji idealnego miasta. Artystkę fascynuje utopijny topos idealnego miasta, łączącego się często z systemową podbudową władzy.
Polisiewicz przez okna katowickiego mieszkania obserwowała nie tylko spokojne codzienne sceny. Ulica św. Jana często stawała się publicznym forum, a pod oknami kamienic celebrowano zarówno Drogę Krzyżową, jak i swięta państwowe, organizowano również liczne demonstracje. Do tych ulicznych wystąpień nawiązała artystka projektując w tym roku nowe animacje. Niedawno wpadła na pomysł wykorzystania archiwalnych filmów śląskich zamieszek i bitew ulicznych z okresu stanu wojennego razem z dokumentacją aktualnych demonstracji. Forma najnowszej animacjinawiązuje do tarczy strzelniczej. srodek zajmuje sekwencja filmowa przestawiająca demondtrację sprzed miesiąca, w zewnętrznym pierścieniu widać scenę z biegnącymi zomowcami (jest to fragment dokumentu rejestrującego zdarzenia na terenie jednej ze śląskich kopalń w grudniu 1981 roku), następny i ostatni pierścień to znów filmowe sekwencje ulicznych protestów z końca ubiegłego roku. Te obrazy dawnych i dzisiejszych sytuacji pulsują dziwnym, somnambulicznym rytmem w zamknietym szczelnie kręgu. Projekt Polisiewicz o silnie społecznym wydźwięku prowokuje w swojej „artystycznej mikroskali” pytania o struktury władzy i wylewajacy sie poza jej ramy bunt potencjalnie wykluczonych.
W „makroskali” pytania te zaczęły sie pojawiać w latach 90. XX wieku w coraz liczniejszych publikacjach, antycypujących nowe kasty wykluczonych. Koryfeusze amerykańskiej ekonomii, jak Jeremy Riffkin czy Lester C. Thurow, formułują tezy o zaniku pracy, eliminowaniu jej z procesu produkcji, przepowiadaja rzesze ludzi, których praca nie będzie już potrzebna oraz wzrost rangi wyspecjalizowanej wiedzy, dostępnej dla wybrańców.
Młoda artystka, wyczuwając aporie systemu, chwyta za dostępna broń wizualnej metafory, drażni i prowokuje pytania.
styczeń 2003
Bibliografia:
– Joanna Turowicz, „Widok na ulicę św. Jana. Cyfrowe animacje Aleksandry Polisiewicz”; w: Aleksandra Polisiewicz, Ulica Św. Jana – katalog towarzyszący wytawie; Górnosląskie Centrum Kultury, ISBN 83-884-18-36-X
– Joanna Turowicz, „Labirynty i tarcze strzelnicze”; w: Exit nr 2(52) 2003
– Łukasz Kałębasiak, „Mruganie na ulicy”; w: Gazeta Wyborcza Katowice 3.02.2003
– SC, „Apokalipsa wg A. Polisiewicz”; w: City Magazine, Katowice nr 2(17), lity 2003
– Sebastian Cichocki, Aleksandra Polisiewicz; w: Ultramaryna, luty 2003 (21)
– Halina Szalc, „Blickweiten – Schauseiten. Künstlerpositionen bei Aleksandra Polisiewicz und Mirosław Luma”; w: Impulse, Zeitgenössische Kunst aus Polen, katalog towarzyszący wystawie, Galeria Instytutu Polskiego, Düseldorf, 2005
Projekt realizowany dzięki stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego